Co to jest wyrok łączny?

Instytucję kary łącznej i wyroku łącznego wprowadzono do polskiego systemuprawa karnego już w momencie wejścia w życie Kodeksu Karnego w 1932 roku.Przepisy o karze łącznej oraz te dotyczące wydawania wyroków łącznych zostałytakże wpisane do kodeksu karnego z 1969 roku i przejęte przez obowiązującyKodeks Karny z 1997 roku, który wszedł w życie 1 września 1998 roku. W 2015 rokuna mocy ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku zasady łączenia kar uległy istotnej -diametralnej zmianie. Wprowadzone wówczas zmiany opierały się głównie naprzemodelowaniu teoretycznych założeń kary łącznej jak i zasad jej wymiaru.Zmienił się też głównie sposób łączenia kar. Ustawodawca założył, że podlegaćłączeniu będą niemal wszystkie kary, ale jeszcze niewykonane w całości. Z przepisuart. 85 k.k. dotyczącego sposobu łączenia kar, w brzmieniu obowiązującym od 1lipca 2015 roku wynikało wówczas, że podstawą orzeczenia kary łącznej sąwymierzone i podlegające wykonaniu, z zastrzeżeniem art. 89 k.k., w całości lub wczęści kary lub kary łączne za przestępstwa, o których mowa w art. 85 & 1 k.k.

Wyrok łączny po nowelizacji, tarcza 4.0 wyrok łączny

Zmiany z 2015 roku wprowadzone przy tarczy antykryzysowej 4.0 uznawane były za rewolucyjne, zwłaszcza że były ogromne problemy z ich właściwą interpretacją. Po pięciu latach obowiązywania nowej, a w sumie przejściowej regulacji prawnej dotyczącej łączenia kar i wydawania wyroków łącznych, ustawodawca dokonał ponownej zmiany i powrócił do stanu prawnego sprzed 1 lipca 2015 roku. Innymisłowy powrócono do starych zasad łączenia kar i tym samym orzekania wyroków łącznych. Obecnie przepis z art. 85 k.k. stanowi, że jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną, biorąc za podstawę kary z osobna wymierzone za zbiegające się przestępstwa. Karą łączną nie obejmuje się kar orzeczonych wyrokami skazującymi wydanymi w innych państwach Unii Europejskiej. Mówiąc wprost można łączyć jedynie kary wymierzone przez powszechne sądy polskie. Niemniej jednak wszystkie przepisy o łączeniu kar oraz te dotyczące wydawania wyroków łącznych miały na celu przede wszystkim uporządkowanie sytuacji prawnej skazanego.

Zasada absorpcji, aspiracji i kumulacji, a wyrok łączny

Najczęściej sąd wydając wyrok łączny łagodzi skutki prawne orzeczenia kar w odrębnych sprawach karnych. Przeważnie sądy stosują przy wymiarze kary łącznej t.zw. zasadę asperacji. Nie wykluczone jest zastosowanie w wyjątkowych przypadkach także zasady absorpcji bądź też kumulacji. Istotne znaczenie dla wymiaru kary łącznej orzekanej wyrokiem łącznym ma między innymi opinia o zachowaniu się skazanego w okresie odbywania kary, jak również informacje o warunkach rodzinnych majątkowych i co do stanu zdrowia skazanego.

Zasady wyroku łącznego

Dlatego też sąd w razie potrzeby wydaje wyrok łączny w stosunku do osoby,
którą prawomocnie skazano lub wobec której orzeczono karę łączną wyrokami
różnych sądów. Innymi słowy wyrok łączny można wydać z co najmniej dwóch lub
więcej kar prawomocnych, które podlegają łączeniu. W przypadku natomiast, gdy
brak jest podstaw do wydania wobec skazanego wyroku łącznego (kary nie
podlegają łączeniu) sąd umarza postępowanie na podstawie art. 17 & 1 pkt 7 kpk.,
który zakazuje prowadzenia postępowania o czyn popełniony przez osobę, co do
której postępowanie karne w zakresie tego czynu zostało prawomocnie zakończone,
gdyż powyżej przywołany przepis ma również zastosowanie do orzekania w
sprawach o wydanie wyroku łącznego. Jeżeli jednak po wydaniu wyroku łącznego
zachodzi potrzeba wydania nowego wyroku łącznego, ponieważ skazanemu
wprowadzono do wykonania kolejną karę, sąd taki wyrok łączny wydaje ponownie,
uwzględniając przy tym oczywiście skazanie, które nie było podstawą orzeczenia
uprzedniej kary łącznej, jeżeli oczywiście owe skazanie podlega połączeniu.

Wniosek o wydanie wyroku łącznego – kto może złożyć?

Wniosek o wydanie wyroku łącznego może złożyć sam skazany, jego
obrońca, prokurator oraz od 2015 roku dyrektor jednostki penitencjarnej, w której
skazany przebywa. Sąd może również wszcząć z urzędu postępowanie o wydanie
wobec skazanego wyroku łącznego. Tak na marginesie postępowania o wyrok
łączny zainicjowane przez dyrektora aresztu śledczego bądź zakładu karnego
traktowane są jako te prowadzone z urzędu. Nie ma przy tym najmniejszego
znaczenia dla wymiaru kary łącznej kto taki wniosek o wydanie wyroku łącznego
złożył. Otóż orzekając karę łączną, sąd bierze pod uwagę przede wszystkim cele
zapobiegawcze i wychowawcze, które kara ma osiągnąć w stosunku do skazanego,
oraz potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, a nie
kto złożył wniosek o wydanie wobec skazanego wyroku łącznego.

Wyrok łączny – apelacja

Od wyroku łącznego, podobnie jak i od każdego wyroku sądu pierwszej
instancji, stronom służy apelacja do sądu II instancji. Apelację może wnieść
prokurator lub skazany (jeżeli wyrok łączny wydawał sąd rejonowy) i jego obrońca.
Jeśli natomiast wyrok łączny zapadł przed sądem okręgowym jako pierwszą
instancją apelację wtedy może złożyć w imieniu skazanego jedynie jego obrońca,
gdyż wówczas istnieje t.zw. przymus adwokacko-radcowski. W sprawach o wyrok
łączny nie może występować oskarżyciel posiłkowy, gdyż w sprawach w przedmiocie
wydania wyroku łącznego brak jest pokrzywdzonego.
Co szalenie ciekawe w sprawach o wydanie wyroku łącznego sąd
odwoławczy może orzec po raz pierwszy karę łączną, gdy w pierwszej instancji
został wydany zaskarżony apelacją wyrok łączny, orzekający karę na bazie
określonych skazań oraz umarzający postępowanie na podstawie art. 572 k.p.k. w
pozostałym zakresie. Nie jest także wykluczone orzeczenie przez sąd odwoławczy
kary łącznej w oparciu o skazania, które nie były podstawą orzeczenia kary łącznej
przez sąd pierwszej instancji (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2018
roku, I KZP 3/18 OSNKW 2018/8 poz. 55).